آیا زوجه میتواند شوهر را از کار کردن منع کند؟
در این بخش، به این پرسش حقوقی که " آیا زوجه میتواند شوهر را از کار کردن منع کند؟" پاسخ داده ایم. با ما همراه باشید تا در این مورد بیشتر بخوانید.
قانونی که از آزادی افراد در انتخاب مشاغل حمایت کند کدام قانون است؟
در فصل سوم قانون اساسی ما که از اصل ۱۹ به بعد آغاز می شود اصولی وجود دارد که با اصول قانون اساسی کشور های پیشرفته دنیا برابری می کند، حتی به جرئت می توان گفت نسبت به قانون اساسی بسیاری از کشور ها برتری دارد. مطابق اصل ۲۲ قانون اساسی هر ایرانی حق دارد با توجه به شرایط و علاقه اش هر شغلی را که مدنظر دارند انتخاب کند بنابر این افراد نمی توانند حقی که به موجب قانون اساسی به شخص داده شده است را از او سلب کنند.
زن در زندگی مشترک در سایه قانون اساسی می تواند تحصیلات عالیه و شغل داشته باشد، مطابق قوانین مدنی زن کاملا مالک اموال خود است و هیچ وظیفه ای نسبت به پرداخت پول به شوهر و یا کس دیگری ندارد. حتی زن می تواند در قبال کار های خود در منزل اجرت المثل دریافت کند. تبصره ماده ۳۳۶ قانوت مدنی درباره اجرت المثل تبیین کرده است: چنانچه زوجه کار هایی که شرعاً به عهده اش نبوده و عرفاً برای آن کار اجرت دریافت می شود را به دستور زوج و با عدم قصد تبرع انجام داده باشد و این برای دادگاه ثابت شود، دادگاه اجرت المثل کار های انجام شده را محاسبه و به پرداخت آن حکم خواهد کرد.)
زن می تواند در دوران زوجیت برای انجام کار هایی که شرعا بر عهده اش نیست و آن عمل عرفا می تواند اجرت داشته باشد، پس از جدایی در صورتی که طلاق به درخواست زوج باشد از دادگاه اجرت المثل مطالبه کند.
آِیا زن و شوهر می توانند با توافق حقی که قانون برای آن ها قائل شده است را از یکدیگر سلب کنند؟
در نظام حقوقی حاکم بر روابط خانوادگی اصولا قانون و مقررات بصورت امری وضع شده است و زن و شوهر نمی توانند بر خلاف آن توافق کنند؛ مانند این که مرد زن را از حق اشتغال محروم کند یا در نکاح دائم شرط شود زوج نفقه نپردازد یا در ازدواج موقت شرط شود که زوجه بعد از مرگ زوج از او ارث ببرد، زیرا ماده ۹۴۰ قانون مدنی مقرر داشته است؛ زوجینی که زوجیت آن ها دائمی بوده و ممنوع از ارث نباشند از یکدیگر ارث میبرند.
ولی در برخی موارد زن و شوهر اجازه دارند ضمن عقد نکاح یا به موجب توافقی مستقل به میل خود بر سر امری تراضی انجام دهند. برای مثال ماده ۱۱۱۴ قانون مدنی بیان کرده است حق تعیین مسکن با زوج است مگر این که طبق توافقات این حق به زوجه داده شود.
با توجه به توضیحاتی که دادید مطابق قانون افراد در انتخاب شغل آزاد هستند، اما قوانین دیگر این حق را به شوهر داده تا همسر خود را از اشتغال منع کند، آیا این قانون خلاف قانون اساسی است؟! خیر. قوانین دیگر به مرد اجازه نداده اند که همسرش را از اشتعال منع کند بلکه در مواد ۱۱۱۷ قانون مدنی و ناده ۱۸ قانون حمایت خانواده مصوب سال ۵۳ در مواردی که اشتغال زن ویژگی مدنظر قانونگذار را داشته باشد شوهر به موجب حکم دادگاه و نه شخصا می تواند مانع اشتغال زن در حرفه اش شود. (ماده ۱۱۱۷ قانون مدنی: شوهر می تواند زن خود را از حرفه یا صنعتی که منافی مصالح خانوادگی یا حیثیات خود یا زن باشد منع کند.) از طرفی اصل ۴۰ قانون اساسی می گوید هیچ کس نمی تواند اعمال حق خویش را مایه اضرار به غیر قراردهد و این اصلی است که ریشه فقهی دارد. (قاعده لا ضرار) این قاعده کاربرد های بسیاری دارد برای مثال ماده ۱۸ قانون حمایت خانواده مصوب ۵۳ که در این جا موضوع بحث ما است از این قاعده استفاده کرده است. قانونگذار هنگام تدوین این مواد در نظر داشته تا زن یا مرد نتوانند شغل خود را وسیله ای برای ضربه زدن به همسرشان قراردهند. از مجموع اصول قانون اساسی و قانون مدنی چنین بر می آید که مرد نمی تواند همسر خود را از شغلش منع کند مگر در حالی که شغل زن منافی با حیثیات خانوادگی مرد باشد، برای مثال اگر مردی پزشک است می تواند همسرش را از اشتغال به حرفه دستمال فروختن سرچهارراه منع کند!
(ماده ۱۸ قانون حمایت خانواده مصوب ۵۳: شوهر می تواند با تأیید دادگاه زن خود را از اشتغال به هر شغلی که منافی مصالح خانوادگی یا حیثیت خود یا زن باشد منع کند. زن نیز می تواند از دادگاه چنین مطلبی را تقاضایی کند و اگر منع اشتغال مرد به معاش خانواده اختلالی وارد نکند دادگاه مرد را از اشتغال منع می کند.)
چرا این حق برای زن با این قید بیان شده است که منع اشتغال مرد در معاش خانواده اختلال ایجاد نکند؟
علت تفاوت این است که در نظام حقوقی ما وظیفه تامین معاش به مرد محول شده است و قانون برای حمایت از شرایطی که مرد بتواند وظیفه خود را به درستی انجام دهد ماده را بصورتی که شرح آن گذشت بیان کرده است. البته باید توجه داشت نه زن و نه مرد حق ندارند شخصا همسرشان را از اشکغال منع و محروم کنند. بلکه در صورت وجود شرایط بیان شده هر یک از زوجین می توانند دادخواست منع اشتغال را تنظیم و به دادگاه خانواده تقدیم کنند. در صورتی که دادگاه شرایط مقرر در قانون محرز بداند به منع اشتعال حکم می دهد و در غیر این صورت زن یا مرد می توانند به شغل پیشین خود ادامه دهند.
این که مرد یا زنی همسر خود را از یک حرفه به دلیل ضرری که به خانواده وارد می کند منع کند منطقی به نظر می سرد، اما در این جا ۲ فرض مطرح است؛ یک این که زن یا مرد پس از ازدواج در آن حرفه مشغول به کار شده که منع او از این کار تا حدودی منطقی است، اما ممکن است زن یا مرد پیش از ازدواج در همین کار مشغول بوده باشند، در این صورت زن یا مردی که او را به همسری پذیرفته با آگاهی به حرفه اش این کار را کرده است لذا می توان نتیجه گرفت با حرفه او مشکل جدی ای نداشته، این که پس از ازدواج به فکر اصلاح کار همسر خود بیفتد! غیرمنصفانه به نظر می رسد، این طور نیست؟
باید توجه داشت که قوانین برگرفته از عرف یک جامعه هستند و در آن ریشه دارند. شاید منع همسر از شغلش با توضیحاتی که بیان کردید برای برخی غیرمنصفانه به نظر برسد، اما این قانونی بوده که عرف و عادت مردم بر آن صحه گذاشته و از نظر قانونگذارانی که تصویبش کردند در راستای حفظ کیان خانواده بوده است.
![Share](/sites/all/modules/addtoany/images/share_save_171_16.png)