احکام صله رحم و مهمانی

تعداد کلمات 1495 / زمان تقریبی مطالعه : 5 دقیقه
احکام صله رحم و مهمانی
دین اسلام جایگاه ویژه ای در مورد دید و بازدید از نزدیکان و خویشاوندان تحت عنوان صله رحم و مهمانی، قرار داده است که به وفور در منابع دینی به چشم می خورد.

احکام صله رحم و مهمانی

دین اسلام جایگاه ویژه ای در مورد دیدو بازدید از نزدیکان و خویشاوندان تحت عنوان صله رحم و مهمانی، قرار داده است که به وفور در منابع دینی به چشم می خورد. در ادامه با احکام صله رحم و مهمانی ما را همراهی کنید.

احکام صله رحم و مهمانی

در قرآن کریم می خوانیم: «... وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلَيْكُمْ رَقِيباً»؛ و از خدايي بپرهيزيد كه هنگامی چيزی از يكديگر می خواهيد، نام او را مي‌بريد (و نيز) از (قطع رابطه با) خويشاوندان خود بپرهيزيد، زيرا خداوند مراقب شماست.[سوره نساء، آیه 1]

«إِنَّ اللهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْاحْسَانِ وَ إِیتَاء ذِى الْقُرْبىَ» به راستى خدا به عدالت و احسان و بخشش به خویشاوندان فرمان مى دهد.[سوره نحل، آیه ۹۰]

از رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم نقل شده که فرمودند: سفارش می کنم امت حاضر و غایبم را و آنهایى را که در صلب مردان و رحم زنانند، تا روز قیامت که صله رحم کنند. اگر چه به فاصله یک سال راه باشد، زیرا صله رحم جزء دین است.[اصول کافی، ج۲، ص۱۵۱]

مولا اميرالمؤمنين علیه السلام در مورد پذیرایی از مهمان چنین فرمودند: «مهمان، راهنما به سوی بهشت است. هر کس مهمان را حرمت و گرامی ندارد او پيرو من نيست».[لئالي‌الاخبار، ج ٣، ص ٦٦]

از کلام معصومان اینگونه فهمیده می شود که صله رحم به سادگی ساقط نمی شود.

شخصی از امام صادق علیه السلام سوال کرد: بستگانم بر غير دين من هستند. آيا باز برايشان حقی بر عهده من است؟ حضرت فرمود:‌ بلی، ‌حق رحم به هيچ چيز ساقط نمی شود. اگر بستگانت بر دين تو بودند، دو حق بر تو داشتند: حق رحم وحق اسلام.[اصول کافی، ج2، ص 157]

از طرفی باید توجه داشته باشیم که منظور از صله رحم فقط رفت و آمد نيست، بلکه با احوالپرسی و ارسال پیام یا تماس تلفنی هم محقق می شود. و در نظر داشته باشیم مهمانی هایی که باعث ایجاد مفسده و مزاحمت بر افراد می شود مردود شناخته می شود. در ادامه با بیان احکام و مسائل فقهی صله رحم و مهمانی، از زبان مراجع عظام تقلید، موازین آن بیشتر روشن می شود:

افرادی که مصداق رحم هستند

سؤال:

لطفاً بفرمایید که رحم شخص چه کسانی هستند که صله رحم در مورد آن ها واجب است؟

جواب:

پدر، مادر، پدربزرگ، مادربزرگ، برادر، خواهر، عمه، عمو، دایی، خاله و فرزندان آن ها و ... .

احکام صله رحم و مهمانی

حداقل میزان صله رحم

سؤال:

حداقل وظیفه بر صله رحم چقدر است ؟

جواب:

ارحام مختلف هستند نسبت به پدر و مادر، فرزند، برادر و خواهر توجه بیشتری باید کرد و نسبت به ارحام دور توجه مختصر کافی است.

احکام صله رحم و مهمانی

صله رحم با بستگان گناهکار

سؤال:

در خصوص صله رحم، اگر فرد یا افرادی از بستگان اهل گناه باشند تکلیف صله رحم با آنان چیست؟

جواب:

هرگاه ادامه رابطه با آنها مفسده داشته باشد و یا ترک آن موجب نهی از منکر آنان شود می‌ توان موقّتآ آن را ترک کرد. در غیر این دو صورت، باید در حدّ واجب صله رحم کرد، و در عین حال امر به معروف و نهی از منکر با زبان خوش فراموش نشود.

احکام صله رحم و مهمانی

حکم مهمانی در تقارن با ایام حزن و اندوه اهل بیت علیهم السلام

سؤال:

با توجه به اینکه امسال اربعین حسینی مقارن با شب یلداست، نظر معظم له را در خصوص برگزاری آداب و رسوم این شب خواستاریم؟

جواب:

هر گاه جلسات به صورت جلسات تفریحی نباشد بلکه دید و بازدید های فامیلی و صله رحم و گفتارهای دوستانه باشد، مانعی ندارد.

احکام صله رحم و مهمانی

حق الله بودن صله رحم

سؤال:

آیا صله ارحام، حقّ الله است، یا حقّ النّاس محسوب مى شود؟

جواب:

نوعى حقّ الله است، که خداوند درباره رحم مقرّر فرموده است.

احکام صله رحم و مهمانی

ترک صله رحم به خاطر هتک حرمت

سؤال:

آیا صله رحم هم مشمول قاعده «لا حرج» و «لا ضرر» مى شود؟ مثلا اگر صله رحم با شخصى، مایه هتک آبرو یا آزار انسان گردد، آیا ترک آن جایز است؟

جواب:

آرى، در مواردى که ضرر یا مشقّت مهمّى باشد، استثنا مى شود.

احکام صله رحم و مهمانی

صله رحم با افراد بی حجاب

سؤال:

در صورت بى حجابى ارحام، و عدم وجود شرایط نهى از منکر، باز هم صله رحم واجب است؟

جواب:

 در صورتى که سبب امضاى اعمال آنها نشود، باید صله رحم را به جا آورد، و تا آنجا که ممکن است با زبان خوش، امر به معروف و نهى از منکر کرد.

احکام صله رحم و مهمانی

قطع صله رحم به خاطر خوف از گناه غیبت

سؤال:

چنانچه در همنشینى با اقوام نزدیک ترس آن باشد که خود انسان به غیبت مبتلا گردد، یا شاهد غیبت کردن دیگران باشد، و نهى از منکر را هم در آن مجالس به سخریّه بگیرند، آیا مى توان با آنان قطع رابطه کرد؟

جواب:

هرگاه امیدى به تأثیر نهى از منکر ندارید، و خوف آلودگى خودتان به آن گناه مى رود، مى توانید رفت و آمد نکنید. ولى تا مى توانید سعى کنید صله رحم را توأم با امر به معروف و نهى از منکر با زبان خوب ترک نکنید.

احکام صله رحم و مهمانی

معنی صله رحم

سؤال:

صله رحم چیست؟ و چه کسانى جزء ارحام محسوب مى شوند؟ و در چه مواردى اسلام دستور به قطع صله رحم مى دهد؟

جواب:

صله رحم یعنى پیوند با خویشاوندان، که گاه با دیدار آنها حاصل مى شود، و گاه با نامه، یا تلفن، یا دعوت از آنان، یا طرق دیگر. و خویشاوندان خیلى دور را شامل نمى شود، و مادام که محذور و مانع شرعى و عرفى در کار نباشد، نباید قطع کرد.

احکام صله رحم و مهمانی

ارحام در صله رحم

سؤال:

در صله رحم "رحم" به چه کسانی اطلاق می شود؟

جواب:

منظور از ارحام در صله رحم، تمام بستگان نسبی است ولی توجه داشته باشید صله رحم یعنی پیوند با خویشاوندان، گاه با دیدار آنها حاصل می شود و گاه با نامه یا تلفن یا دعوت از آنان یا طرق دیگر تحقق می یابد و خویشاوندان خیلی دور را شامل نمی شود و مادام که محذور و مانع شرعی و عرفی در کار نباشد نباید قطع گردد.

احکام صله رحم و مهمانی

رابطه با ارحامی که مرتد شده است

سؤال:

خاله من مسیحی شده است و مبلغ مسیحیت است. حال رفت و آمد با ایشان چه حکمی دارد؟

جواب:

مرتد محسوب می شود و رفت و آمد با او جایز نیست.

احکام صله رحم و مهمانی

قطع رفت و آمد با کسانی که فرد را متهم می کنند

سؤال:

نرفتن به خانه اقوام به این منظور که پشت سر او حرف در می آورند چه حکمی دارد؟

جواب:

در صورتی که در معرض اتهام قرار گیرد اشکال ندارد که موقتاً رفت و آمد را ترک کند ولی سعی کنید با این گونه امور رابطه خود را با اقوام ترک ننمائید.

احکام صله رحم و مهمانی

بودن چند خانواده نامحرم در یک محل با حجاب کامل

سؤال:

می خواستم بدانم که آیا میهمانیهایی که چند خانواده دراتاقی مانند اتاق پذیرایی هستند و همه حجاب چادر دارند ایراد دارد؟

جواب:

اشکالی ندارد ولی در صورت امکان اگر زنها و مردها از هم جدا باشند بهتر است.

احکام صله رحم و مهمانی

حکم صله رحمی که موجب ناخرسندی شود

سؤال:

در برخی موارد صله ی رحم نه تنها موجب شادمانی برخی از بستگان نمی گردد بلکه موجب ناخرسندی آنان نیز می گردد و در مواردی این ناخرسندی را ( حتی برای یکباررفت و آمد در سال ) با صراحت بیان می نمایند

در اینگونه موارد حکم شرعی رفت و آمد یا قطع رفت و آمد چیست ؟

جواب:

اگر بدانید یا اظهار کنند که مایه ناراحتی است می توانید قطع کنید ولی اگر به وسیله تلفن یا مانند اینها ناراحت نشوند می توانید از این طرق صله رحم را بجا آورید.

احکام صله رحم و مهمانی

قطع صله رحم با اقوام همسر

سؤال:

قطع رفت و آمد شوهر ، با فامیل زن و بالعکس چه حکمی دارد ؟ اگر حرام است، چرا؟

جواب:

اگر نسبت فامیلی ندارند کار حرامی نیست اما اختلاف کار شایسته ای نمی باشد.

احکام صله رحم و مهمانی

معیار صله ارحام

سؤال:

آیا قطع رحم و یا صله رحم که در اسلام بر آن تأکید شده است معیار مشخّصى دارد و آیا محدوده آن از نظر نصوص و روایات بیان شده است و آیا اگر بنده با نتیجه خواهرم و یا برادرم و یا خاله ام و غیره قطع رحم کنم، قاطع رحم محسوب مى شوم؟

جواب:

منظور، داشتن ارتباط و پیوند با آنها در حدّ متعارف و معمول است، البتّه هر قدر خویشاوندى نزدیکتر باشد رابطه باید بیشتر باشد.

احکام صله رحم و مهمانی

رفتن به خانه پدر در صورت علم به عدم رضایت او

سؤال:

پدرم با شوهرم اختلاف پیدا کرده اند در اثر این اختلاف از دست من ناراحت شده و گفته حق ندارى به خانه من بیایى، تکلیف من چیست؟ با این که در آن خانه مادر و برادرم هستند و من مى خواهم به آنها سر بزنم، آیا مى توانم بدون اجازه پدرم به خانه آنها بروم آیا نرفتن من باعث قطع رحم نمى شود؟

جواب:

آنها مى توانند به دیدار شما بیایند یا در محلّ دیگرى ملاقات کنید، ولى در خانه ملکى پدر بدون اجازه او نمى توان رفت.

احکام صله رحم و مهمانی

حد اقل صله رحم و قطع رحم

سؤال:

به نظر جنابعالى «حدّاقل» صله رحم و قطع رحم، چه مقدار است؟

جواب:

حدّاقل صله رحم آن است که در عرف گفته شود: «فلان کس با خویشاوندانش ارتباط دارد» و اگر طورى رفتار کند که بگویند: «قطع رابطه کرده» قطع رحم محسوب مى شود و بستگان در این رابطه با هم متفاوتند.

Share