نگاهی به «عدالت» و «فقه» در مکتب امام خمینی (ره)
حجت الاسلام مرادی پیرامون نگاه امام خمینی (رضوان الله علیه) به عدالت و فقه اظهار داشت: امام اسلام را حکومت تعریف می کند (الاسلام هو الحکومه) و فقه را یکی از شئون حکومت می داند. امام فقه را مطلوب بالعرض معرفی می کند. مطلوب بالذات در مکتب امام خمینی (ره) عدالت اجتماعی است. فقه برای این است که بسط عدالت در جامعه اتفاق بیفتد و در نهایت هم جامعه، یک جامعه توحیدی شود. بنابراین قرائت ناقص از نظریه ولایت مطلقه فقیه قطعا تحریف امام است.
به گزارش خبرنگار ضیاءالصالحین، ۱۳ خرداد ماه نشست علمی «مکتب امام خمینی (رضوان الله علیه)؛ مکتب تمدن ساز» با حضور حجت الاسلام دکتر عبدالحسین خسروپناه استاد فلسفه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، حجت الاسلام محمد خواجوی رئیس مجمع عالی نخبگان بسیج استان قم و حجت الاسلام احسان مرادی استاد سطوح عالی حوزه علمیه برگزار شد.
هر مکتبی ویژگی هایی نظیر ارائه نظام فکری، داشتن ایدئولوژی و جهان بینی، داشتن حد و مرز مشخص، داشتن خروجی، دارای ویژگی تمایز کننده باشد و الهام بخش بودن را داراست که تمام این ویژگی ها در مکتب امام (ره) به چشم می خورد. مکتب ایشان در زمینه های مختلف حیات اجتماعی مانند امور مختلف فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، روابط داخلی و خارجی، تشکیل حکومت و امور نظامی حرف برای گفتن دارد.
این مکتب در جای جای این کره خاکی نفوذ کرده است؛ بعنوان مثال، الان در جنوب لبنان می گویند که این عزتی که ما داریم، از مرحوم امام خمینی است، پس این مکتب الهام بخش است. شما چه مکتبی را می توانید نشان دهید که ثمره آن حدود ۲۰۰ هزار شهید باشد؟
سه مولفه اصلی مکتب امام خمینی؛ عقلانیت، معنویت و عدالت
عقلانیت امام راحل؛ مکتب امام (ره) سه مولفه اصلی دارد که در فرمایشات رهبری نیز بارها به آن ها اشاره شده است؛ عقلانیت، معنویت و عدالت. هر یک از این سه مولفه مظاهری دارد؛ تدوین قانون اساسی تنها چند ماه پس از انقلاب، مشروعیت بخشی به نقش مردم در حکومت اسلامی، عدم اعتماد به دشمنان و توجه به خدعه آنان، خود کفایی اقتصادی ـ. سیاسی و استکبار ستیزی جزء مهم ترین مظاهر عقلانیت مکتب امام خمینی (ره) هستند.
معنویت امام راحل؛ اخلاص امام (ره) مظهر معنویت ایشان است. شعار مرحوم امام برای قیام بر علیه رژیم شاهنشاهی «قُلْ إِنَّمَا أَعِظُکُمْ بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَى وَفُرَادَى» بود و بر این اساس، بدون توجه به امکانات و دارایی های موجود و بدون توجه به این که مردم حمایت می کنند یا خیر، بر علیه نظام سلطه شاهنشاهی اقدام به قیام کرد. ایشان با توجه به مبانی عرفانی و فلسفی خود عالم را محضر خداوند می دانست. امام (ره) به اشتباهات خود اعتراف می کرد و این مطلب در برخی نوشته جات ایشان موجود است. امام (ره) حکومت را برای رسیدن به سعادت اخروی و دنیوی می دانست بر خلاف شعار هایی که در غرب مطرح می شود.
مقصود از دنیا در مکتب امام (ره) عرصه زندگی است؛ ایشان در این عرصه مسائل اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی را مدّ نظر قرار می داد و از بُعد طمع و منفعت طلبی به دنیا نگاه نمی کرد. امام (ره) حکومت را برای رسیدن به امیال دنیوی نمی خواست. ایشان همانگونه که حجت الاسلام دکتر خسروپناه فرمودند، دین را با دنیا می دید.
عدالت امام راحل؛ مولفه عدالت در مکتب مرحوم امام نیز مظاهری دارد. امام (ره) بار ها در بیانات و آثار خود بر توجه به پابرهنگان، کوخ نشینان و مستضعفان و هشدار به مسئولین نسبت به ثروت و قدرت تاکید می کرد. همچنین هشدار به آفت اشرافی گری، کاخ نشینی و وابستگی به شخصیت ها، تکیه به قدرت و ثروت بسیار در فرمایشات ایشان بود.
البته عدالت در این مکتب جدا از عدالتی است که در مکتب سوسیالیست مطرح می شود، عدالت در مکتب امام علاوه بر جنبه های اقتصادی و سیاسی دارد، ناظر به جنبه فردی اجتماعی اشخاص نیز می باشد. ایشان قانون را با عدالت می سنجید و به قانون بعنوان یک امر خشک و بی روح نگاه نمی کرد. متاسفانه عدم توجه به این نکته باعث به وجود آمدن حوادثی مانند آنچه در مورد مرحوم آسیه پناهی اتفاق افتاد، است. طبق قول رهبر معظم انقلاب وقتی سلاطین مفسدی مانند سلطان سکه و خودرو دستگیر می شوند، در هر صورت کار آن ها یک گیرنده داشته و یک دهنده؛ آن کس که دهنده بوده است، مستحق مجازات بیشتری است.
تحریف امام خمینی (ره)؛ نتیجه ضعف در جنبه اثباتی مکتب امام
ضعف در جنبه اثباتی مکتب امام (ره) باعث به وجود آمدن تحریف دیدگاه ایشان پس از انقلاب شده است. اینکه بگوییم ما از امام (ره) درس مذاکره با آمریکا را می گیریم بسیار عجیب و غریب است، در حالی که هیچ گونه دلیلی بر این ادعا مطرح نمی شود و اساسا از اصول و مبانی حضرت امام به دور است. معمولا هم مستنداتی که ارائه می کنند، جلسات خصوصی و مکالمات شفاهی است که هیچ کدام صلاحیت استناد ندارند، بلکه باید برای این ادعای بزرگ از بیانات و آثار امام که موجود است استفاده کرد.
برخی از تحریف های صورت گرفته در مکتب امام خمینی (ره)
مکتب امام (ره) اقتصاد را از آنِ مردم می داند در حالی که برخی با تظاهر به این امر، اقتصاد لیبرالی و سرمایه داری را پیاده می کنند. تحریف دیگر، نشان دادن یک شخصیت اهل تسامح و تساهل از امام (ره) است در حالی که اصلا اینگونه نیست و ایشان از ارزش ها بسیار سخت دفاع می کردند. تحریف دیگر، در رابطه با برخورد امام (ره) با نهضت آزادی و لیبرال ها رخ داده است؛ متاسفانه برخی طوری نشان می دهند که مرحوم امام هیچ مشکلی با نهضت آزادی نداشت! یا متاسفانه مرحوم حاج احمد آقا را متهم می کنند که ایشان مستقیما از جانب مرحوم امام نامه می نوشت و آن نامه مرحوم امام به آقای محتشمی (وزیر وقت کشور) در خصوص نهضت آزادی را به حاج احمد آقا منتسب می کنند در حالی که متخصصین خط شناسی اذعان می کنند که خط و مطلب برای خود امام است.
یا نظر امام در مورد شریعتی، که مطلبی غیر قابل انکار است. تحریف دیگر، ارائه غلط از نظریه ولایت مطلقه فقیه است و سعی می شود که نظریه ایشان را همگام با نظرات فقهای دیگر نشان دهند، اما حقیقت این است که این نظر و این دیدگاه، با نظر بقیه فقها تفاوت دارد؛ به قول آیت الله جوادی آملی، در منظومه فکری امام نظریه ولایت مطلقه فقیه از فقه درآمد و در کلام جای گرفت و یکی از اعتقادات ما شد.
در مکتب امام خمینی (ره) عدالت مطلوب بالذات است، فقه مطلوب بالعرض
امام (ره) اسلام را حکومت تعریف می کند: (الاسلام هو الحکومه) و فقه را یکی از شئون حکومت می داند. امام فقه را مطلوب بالعرض معرفی می کند. مطلوب بالذات در مکتب امام عدالت اجتماعی است. فقه برای این است که بسط عدالت در جامعه اتفاق بیفتد و در نهایت هم جامعه، یک جامعه توحیدی شود؛ بنابراین قرائت ناقص از نظریه ولایت مطلقه فقیه قطعا تحریف امام است.
مطلب دیگر در تحریف امام، نقش مردم در نظام اسلامی است. این گونه نیست که امام، جمهوریت و اسلامیت را جدا از هم بداند، بلکه این دو را درهم تنیده می داند. امام (ره) مردم سالاری را از غرب نگرفتند بلکه ایشان جمهوریت و مردم سالاری را از متن دین و از متن شریعت گرفتند. در کلام آقا امیرالمومنین هست که فرمودند: همانگونه که نماز عمود دین است، مردم عمود حکومت و شریعت هستند.
مطلب اخر در تحریف مکتب امام، تعامل ایشان با جامعه حزب اللهی کشور است. امام (ره) تلاش می کردند که حزب اللهی ها برای نظام حفظ شوند. مثلا علت عزل قائم مقام رهبری صرفا جریان سید مهدی هاشمی نبوده است بلکه یکی از دلایل عزل ایشان سخنرانی های آیت الله منتظری در سالروز پیروزی انقلاب در سال ۶۷ بود که امام بعد از آن سخنرانی از مردم و خانواده شهدا و جامعه حزب اللهی عذر خواهی کردند و این امر منجر به عزل قائم مقام شد.
وجود ارکان تمدن سازی در مکتب امام خمینی (ره)
تمدن سازی دو رکن دارد که هر دو در مکتب امام (ره) نمایان است؛ تولید فکر و تربیت نیروی انسانی. این دو رکن به بهترین وجه در مکتب امام موجود است. ما در تئوریک و نظریه پردازی در این مکتب مشکلی نداریم. ممکن است سوال شود که تولید فکر، قبول، اما کادر سازی چگونه ممکن است؟ در جواب باید گفت ابتدا باید نسبت به مکتب امام (ره) گفتمان عمومی شکل گیرد و برای این گفتمان سازی علاوه بر کادرسازی، کادرِ کادرساز نیز لازم است. در برخی کشور ها مدارسی وجود دارد به نام «مدارس حکمرانی»؛ در این مدارس برای مناصب حکومتی کادرساز تربیت می شود که به نظر می آید این مساله باید در حکومت اسلامی نیز اجرایی شود./504/م
مطالب مرتبط
![Share](/sites/all/modules/addtoany/images/share_save_171_16.png)