در این پست منتخبی از احادیث درباره مدارا با مردم در بیانات گهربار پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و ائمه معصومین علیهم السلام با استفاده از جامع الاحادیث نور جمع آوری شده است (اللهم عجل لولیک الفرج).
احادیث درباره مدارا با مردم از رسول اكرم صلى الله عليه و آله
1. أَمَرَنى رَبّى بِمُداراةِ النّاسِ كَما أَمَرَنى بِأَداءِ الفَرائِضِ[1]
پروردگارم، همان گونه كه مرا به انجام واجبات فرمان داده، به مدارا كردن با مردم نيز فرمان داده است.
2. أَعقَلُ النّاسِ أَشَدُّهُم مُداراةً لِلنّاسِ[2]
عاقل ترين مردم كسى است كه بيشتر با مردم مدارا كند.
3. مَن أُعطِىَ حَظَّهُ مِنَ الرِّفقٍ فَقَد أُعطِىَ حَظَّهُ مِن خَيرِ الدُّنيا و َالآخِرَةِ[3]
هر كس را كه بهره اى از مدارا داده اند، بدون شك بهره اش را از خير دنيا و آخرت داده اند.
4. ما كانَ الرِّفقُ فى شَىءٍ إِلاّ زانَهُ[4]
مدارا با چيزى همراه نشد مگر آن كه آن را زينت بخشيد.
5. إنَّ اللّه يُحِبُّ الرِّفقَ وَ يُعينُ عَلَيهِ[5]
خداوند مدارا را دوست دارد و انسان را بر انجام آن يارى مى كند.
6. رَاْسُ الْعَقْلِ بَعْدَ الاْيمانِ بِاللّهِ مُداراةُ النّاسِ فى غَيْرِ تَرْكِ حَقٍّ[6]
كمال عقل پس از ايمان به خدا، مدارا كردن با مردم است به شرط آن كه حق، ترك نشود.
7. اِنَّ فِى الرِّفقِ الزّيادَةَ وَ البَرَكَةَ وَ مَن يُحرَمِ الرِّفقُ يُحرَمِ الخَيرَ[7]
در مدارا، فزونى و بركت است، و هر كس از مدارا محروم باشد، از خير، محروم شده است.
8. لا يَأمُرُ بِالمَعروفِ و َلا يَنهى عَنِ المُنكَرِ إلاّ مَن كانَ فيهِ ثَلاثُ خِصالٍ : رَفيقٌ بِما يَأمُرُ بِهِ رَفيقٌ فيما يَنهى عَنهُ ، عَدلٌ فيما يَأمُرُ بِهِ عَدلٌ فيما يَنهى عَنهُ، عالِمٌ بِما يَأمُرُ بِهِ عالِمٌ بِما يَنهى عَنهُ[8]
امر به معروف و نهى از منكر نكند مگر كسى كه سه خصلت در او باشد: در امر و نهى خود مدارا كند، در امر و نهى خود ميانه روى نمايد و به آنچه امر و نهى مى كند، دانا باشد.
9. اِنّا اُمِرْنا مَعاشِرَ الاَنْبياءِ بِمُداراةِ النّاسِ، كَما اُمِرْنا بِاِقامَةِ الفَرائِضِ[9]
ما پيامبران، همانگونه كه به برپا داشتن واجبات مأمور شده ايم، به مدارا كردن با مردم نيز مأمور شده ايم.
10. مَنْ حُرِمَ الرِّفْقَ فَقَدْ حُرِمَ الْخَيْرَ كُلَّهُ[10]
هر كس از مدارا بى بهره باشد، از همه خوبىها بى بهره مانده است.
11.إِنَّ الانبياءَ إِنَّما فَضَّلَهُمُ اللّه عَلى خَلقِهِ بِشِدَّةِ مُداراتِهِم لأَعداءِ دينِ اللّه و َحُسنِ تَقيَّتِهِم لأَجلِ إِخوانِهِم فِى اللّه[11]
خداوند از اين رو پيامبران را بر ديگر مردمان برترى داد كه با دشمنان دين خدا بسيار با مدارا رفتار مى كردند و براى حفظ برادران همكيش خود نيكو تقيه مى كردند.
احادیث درباره مدارا با مردم از امام على عليه السلام
1. دَارِ النَّاسَ تَأْمَنْ غَوَائِلَهُمْ وَ تَسْلَمْ مِنْ مَكَايِدِهِم[12]
با مردم مدارا كن، تا از گزندهايشان در امان باشى و از نيرنگهايشان سالم بمانى.
2. عَلَيكَ بِمُداراةِ النّاسِ وَ اِكْرامِ الْعُلَماءِ وَ الصَّفْحِ عَنْ زَلاّتِ الاِخْوانِ فَقَدْ اَدَّبَكَ سَيِّدُ الاَوَّلينَ وَ الآْخِرينَ بِقَولِهِ صلى الله عليه و آله : اُعْفُ عَمَّنْ ظَـلَمَكَ وَ صِلْ مَنْ قَطَعَكَ وَ اَعْطِ مَنْ حَرَمَكَ[13]
تو را سفارش مى كنم به مداراى با مردم و احترام به علما و گذشت از لغزش برادران (دينى)؛ چرا كه سرور اولين و آخرين، تو را چنين ادب آموخته و فرموده است : «گذشت كن از كسى كه به تو ظلم كرده ، رابطه برقرار كن با كسى كه با تو قطع رابطه كرده و عطا كن به كسى كه از تو دريغ نموده است».
3. لَيسَ الحَكيمُ مَن لَم يُدارِ مَن لا يَجِدُ بُدّا مِن مُداراتِهِ[14]
حكيم نيست آن كس كه مدارا نكند با كسى كه چاره اى جز مدارا كردن با او نيست.
احادیث درباره مدارا با مردم از امام حسین علیه السلام
1. إنَّ حَوائِجَ الناسِ إلَیکم مِن نِعَمِ اللهِ عَلَیکم فَلا تَمَلّوا النِّعَمَ[15]
نیاز مردم به شما از نعمتهای خدا بر شما است. از این نعمت ها خسته و بیزار نباشید.
2. مَن أَحجَمَ عَنِ الرَّاىِ وَعَيِيَت بِهِ الحِيَلُ كانَ الرِّفقَ مِفتاحُهُ[16]
هر كس فكرش به جايى نرسد و راه تدبير بر او بسته شود، كليدش مداراست.
حدیث درباره مدارا با مردم از امام سجاد علیه السلام
1. كَفّ الْأذى مِن كَمالِ الْعَقلِ و فِيهِ راحَةٌ لِلبَدَنِ عاجِلاً و آجِلاً[17]
خوددارى از آزار ديگران، نشانه كمال خرد و مايه آسايش دو گيتى است.
احادیث درباره مدارا با مردم از امام باقر عليه السلام
1. لَو یَعلَمُ السّائِلُ ما فی المَسألَةِ ما سالَ أحَدٌ أحَداً وَ لَو یَعلَمُ المَسئولُ ما فی المَنع ما مَنَعَ أحَدٌا أحَداً[18]
اگر سائل می دانست که در درخواست چه چیزی نهفته است هرگز کسی از دیگری چیزی درخواست نمی کرد و اگر کسی که از او چیزی درخواست شده می دانست که در ناامید کردن چه چیزی نهفته است هرگز کسی دیگری را ناامید برنمی گرداند.
2. اِنَّ لِکُلِّ شَیءٍ قُفلاً وَ قُفلُ الایمانِ الرِّفقُ[19]
هر چیزی قفلی دارد و قفل ایمان مدارا کردن و نرمی است.
احادیث درباره مدارا با مردم از امام صادق عليه السلام
1. فى قَولِهِ تَعالى (وَقولوا لِلنَّاسِ حُسنا) ـ : أى لِلنّاسِ كُلِّهِم مُؤمِنِهِم وَ مُخالِفِهِم ، أَمَّا المُؤمِنونَ فَيَبسُطُ لَهُم وَجهَهُ ، وَ أَمَّا المُخالِفونَ فَيُكَلِّمُهُم بِالمُداراةِ لاِجتِذابِهِم إِلَى الايمانِ ، فَإِنَّهُ بِأَيسَرَ مِن ذلِكَ يَكُفُّ شُرورَهُم عَن نَفسِهِ ، و عَن إخوانِهِ المُؤمِنينَ[20]
درباره آيه (و با مردم سخن نيكو گوييد) فرمود: مقصود همه مردمان اعم از مؤمن و كافر است. اما با مؤمنان بايد گشاده رو بود و اما با كافران بايد به نرمى و مدارا سخن گفت، تا به سوى ايمان كشيده شوند و كمترين ثمرش اين است كه خود و برادران مؤمنش را از گزند آنان مصون مى دارد.
2. كَمالُ الاَدَبِ وَ الْمُروءَةِ سَبْعُ خِصالٍ : اَلْعَقلُ وَ الْحِلْمُ ، وَالصَّبْرُ ، وَالرِّفْقُ ، وَالصَّمْتُ ، وَحُسْنُ الْخُلْقِ وَ الْمُداراةُ[21]
كمال ادب و مروت در هفت چيز است: عقل، بردبارى، صبر، ملايمت، سكوت، خوش اخلاقى و مدارا.
3. إنَ اللهَ رَفیقٌ یُحِبُّ الرّفقَ و یُعینُ عَلَیهِ[22]
خداوند اهل مدارا است و مدارا را دوست دارد و (آدمی را) بر مدارا یاری می کند.
پی نوشت:
[1] كافى(ط- الاسلامیه) ج2، ص117، ح4
[2] من لايحضره الفقيه ج4، ص395، ح5840
[3] نهج الفصاحه ص738 ، ح2838
[4] تحف العقول ص 47
[5] كافى(ط- الاسلامیه) ج2، ص120، ح12
[6] تحف العقول ص 42
[7] كافى(ط- الاسلامیه) ج 2، ص 119، ح 7
[8] نوادر (راوندی) ص21 - بحارالأنوار(ط- بیروت)ج97، ص87، ح64
[9] امالى (طوسى) ص 521 ، ح1150
[10] تحف العقول ص49 - نهج الفصاحه ص775 ، ح 3057
[11] بحارالأنوار (ط- بیروت) ج72، ص401، ح42
[12] تصنیف غرر الحکم و درر الکلم ص445 ، ح10179
[13] بحار الانوار (ط- بیروت) ج75 ، ص71 ، ح34
[14] تحف العقول ص218 – بحارالأنوار (ط- بیروت) ج75، ص57، ح121
[15] نزهة الناظر و تنبيه الخاطر ص81 ، ح6 – بحارالانوار (ط- بیروت) ج71 ، ص318 ، ح 80
[16] اعلام الدین فی صفات المومنین ص298 – بحارالأنوار (ط- بیروت) ج75، ص128، ح11
[17] تحف العقول ص 283
[18] تحف العقول ص300 - بحار الانوار (ط- بیروت) ج75، ص180
[19] کافی (ط- الاسلامیه) ج2 ، ص118 ، ح1
[20] مرآه العقول ج9 ، ص5 – بحارالأنوار (ط- بیروت) ج72، ص401، ح42 {شبیه این حدیث در مستدرك الوسائل و مستنبط المسایل ج 12، ص 261 ، ح14061}
[21] معدن الجواهر و رياضة الخواطر ص59
[22] وسایل الشیعه ج15 ، ص271 ، ح20489
منبع: پایگاه شهید آوینی، احادیث درباره مدارا با مردم
مطالب مرتبط
![Share](/sites/all/modules/addtoany/images/share_save_171_16.png)